Αλμπέρ Καμύ – “Ο ξένος”

Τον Αμπέρ Καμύ τον συνάντησα κάπως αργά στη ζωή μου, όμως τον συνάντησα και αυτό έχει σημασία. Κάθε συνάντηση, κάθε μεγάλο βιβλίο και κάθε μεγάλος έρωτας έχει την ώρα του.

Προσπαθώντας να ξεπεράσω την ταραχή που μου προκάλεσε «Η πτώση», που διάβασα πρόσφατα, πήρα στην άμμο εδώ μαζί μου, εδώ στην θάλασσα, στα 8 μποφόρ του Αιγαίου τον «Ξένο». Δεν θα συνέλθω ποτέ από αυτό το βιβλίο νομίζω. Δεν θα συνέλθω ποτέ από τον Καμύ.

Τον «Ξένο» τον διαβάζεις χωρίς ανάσα. Δεν τον αφήνεις κάτω. Δεν ξέρεις τι μέρα είναι και τι ώρα, δεν θυμάσαι σε ποια ακρογιαλιά είσαι, σε ποιο νησί… Οι πρώτες λέξεις και οι πρώτες παράγραφοι είναι αρκετές για να δείξουν την ευφυία του συγγραφέα, το υψηλό του πνεύμα, την διάνοιά του.

Αναριωτιέμαι πώς να γεννήθηκε ένα τέτοιο βιβλίο στο μυαλό του Καμύ, πώς ο συγγραφέας συνέλαβε την ιδέα, αυτό που ήθελε να πει, πώς μετά διάλεξε την (τόσο απλή) πλοκή, πώς έπλασε τους χαρακτήρες. Να είχε γράψει άραγε τα πάντα αναλυτικά,  τις σκέψεις του, τα βαθιά νοήματα και μετά να αφαιρούσε όπως σμιλεύει ο γλείπτης το περιττό μάρμαρο και δίνει σχήμα και νόημα; Ή μήπως ήταν από την αρχή ξεκάθαρος στο μυαλό του αυτός το λιτός και απέριττος τρόπος γραφής;

Ο Καμύ έχει την ιδιοφυία να χρησιμοποιεί τις λιγότερες δυνατές λέξεις και τα πιο απλά παραδείγματα, να φτιάχνει τους ολιγάριθμους και τόσο πεζούς χαρακτήρες για να πει τις πιο μεγάλες πανανθρώπινες και αιώνιες αλήθειες. Αυτές που είναι τα τραύματά μας και οι εφιάλτες μας. Να πει για την ζωή και το νοήμά της, για το θάνατο, το τραύμα με τη μητέρα και τον πατέρα, για τον έρωτα και την ελευθερία του να μην είσαι ερωτευμένος, για το έγκλημα και την τιμωρία, για την κοινωνία και την φυλακή. Για όλα.

Πόσοι συγγραφείς μπορούν αλήθεια να κάνουν κάτι τέτοιο; Και πόσοι μεγάλοι λογοτέχνες και φιλόσοφοι μπορούν στ’αλήθεια να ξεφύγουν από την ματαιοδοξία, από την παγίδα της ικανότητάς τους να χειρίζονται τον λόγο, από την παγίδα της δόξας και της φήμης τους και να μένουν στο απλό και το λιτό και το αληθινό, χωρίς να χρειάζεται με τυμπανοκρουσίες να αποδείξουν πόσο μεγάλοι λογοτέχνες είναι.

Ακούω καμιά φορά εκδότες να μιλούν για την αποτυχία που περιμένει τα βιβλία  που δεν είναι «τούβλα», που δεν έχουν ας πούμε 500 με 600 σελίδες, που δεν είναι value for money, που δεν έχουν πολλές ελπίδες για έκδοση και για πωλήσεις. Ο «Ξένος» του Καμύ είναι 130 σελίδες και δεν λείπει ούτε μια λέξη, ούτε μια τελεία. Δεν χρειάζεται ούτε μια φράση παραπάνω.

Ο Καμύ έχει πίστη στις λέξεις του, στην αφαιρετική του ικανότητα. Παίρνει ένα θέμα τόσο βαρύ όσο η φιλοσοφία ζωής και το κάνει μια ανάλαφρη νουβέλα με εικόνες από παραλίες της Μεσογείου και από σινεμά. Εγώ που αγαπώ τόσο τον Ντοστογιέφσκι δεν μπορώ να μην το δω: Ο «Ξένος» είναι το «Έγκλημα και τιμωρία» γραμμένο με συναισθήματα, με εικόνες, χωρίες εξηγήσεις, χωρίς μονολόγους. Με το λιγότερο δυνατό λόγο (όπως θα ήταν το μηχανικό ανάλογο στην Φυσική).

Ο Καμύ βάζει εμάς να τα σκεφτούμε όλα, να τα φανταστούμε όλα, να τα νιώσουμε όλα. Δεν εννοεί τίποτα αν δεν το εννοήσουμε εμείς. Μας αφήνει να βρούμε εμείς την αιτία, τον λόγο, την αφορμή, το γιατί και το τέλος (αν υπάρχει τέλος). Μας θέλει ενεργούς αναγνώστες, έξυπνους, διορατικούς, πραγματικούς βοηθούς του. Και αυτό γινόμαστε όταν διαβάζουμε Καμύ.

Γινόμαστε συν-συγγραφείς μαζί του.

Camy.jpg

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s