Τι να ευχηθώ για την νέα σχολική χρονιά;

 

Ωραία μέρα σήμερα. Ζωντανή. Πολλη κίνηση στους δρόμους, πολλή ζωντάνια, πολλά παιδιά και έφηβοι καθοδόν για το σχολείο τους. Παιδιά και έφηβοι στους δρόμους…

Πρώτη μέρα της σχολικής χρονιάς! Θες, δε θες, επηρεάζεσαι. Αν είσαι μαθητής επηρεάζεσαι πολύ, αν είσαι γονιός ή εκπαιδευτικός ακόμα περισσότερο, μα όποιος κι αν είσαι σίγουρα, κάνεις σήμερα μια σκέψη για την χρονιά που αρχίζει και για το σχολείο.

Έτσι κι αλλιώς όλοι μας – ανεξάρτητα από ηλικία – κρύβουμε έναν σχολικό Σεπτέμβρη μέσα σας, απομεινάδι από τα δικά μας σχολικά χρόνια. Και η χρονιά είναι σαν μόλις να αρχίζει, να έχει 10 γεμάτους μήνες με πολλή δουλειά, με μόχθο, με πράγματα που πρέπει να γίνουν, με μαθήματα που πρέπει όλοι να μάθουμε, με άλγεβρα, αρχαία και ιστορία αλλά και με διαλείμματα, ματιές στα απέναντι θρανία, με ποδόσφαιρο, μπαλέτο, τρεχάλα να τα προλάβουμε όλα… Μέχρι το επόμενο καλοκαίρι…

Μια σκέψη που κάνω σήμερα είναι τι «άλλο» θα μπορούσε να προσφέρει το σχολείο; Αν ήταν ένα πράγμα που θα μπορούσε να κάνει ποιο θα ήταν αυτό – το πιο σημαντικό;

Σκέφτομαι με τι παθιάζονται τα παιδιά και οι νέοι; Τι τους ξεσηκώνει; Τι τους κάνει να βάλουν κάτι όχι μόνο στο μυαλό τους αλλά και στην καρδιά τους;

  • «Μια συναυλία», μου απαντάω.
  • « ’Ενας κύκλος από νέα επεισόδια από την αγαπημένη αμερικανική σειρά μυστηρίου στο Netflix», επίσης.

Και τώρα δηλαδή τι πρέπει να γίνει; Να κάνουμε τους τύπους την τριγωνομετρίας remix με dj Vegas και την Βυζαντινή Ιστορία σήριαλ μυστηρίου; Την Φυσική ταινία επιστημονικής φαντασίας; Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα….

Σκέφτομαι τι παθιάζει γενικά τον κόσμο σήμερα. Ή καλύτερα με τι εμπνέεται ο κόσμος; Τι μπορεί να δει και να ακούσει ένας άνθρωπος και από εκεί να εμπνευστεί, να πάρει έναυσμα και προτροπή, για να προχωρήσει σε κάτι που του αρέσει. Και να το ακολουθήσει…

Τι κάνει κάποιες εκδηλώσει επιτυχημένες; Γιατί ο κόσμος αγαπάει να πηγαίνει σε μέρη όπου μοιράζεται γνώση; Γιατί η TEDEx, ας πούμε, έχει τόση επιτυχία; Γιατί ο κόσμος εκεί δεν διδάσκεται κάτι, αλλά έρχεται σε επαφή με κάτι για πρώτη φορά. Και συχνά αυτό γίνεται μέσα από μια ολιγόλεπτη, απλή αλλά ουσιαστική ιστορία. Το “story-telling” – όπως θα έλεγαν οι Αγγλοσάξωνες.

Το “story-telling” , η εξιστόριση κατά το ελληνικότερο. Για αιώνες αυτός ήταν ο τρόπος που οι άνθρωποι δίδασκαν τους νέους. Μετά το αφήσαμε για τα εγχειρίδια σπουδών. Μετά όλα αρχίζουν με το βιβλίο του μαθήματος – όχι με τον άνθρωπο που λέει μια όμορφη ιστορία.

Νομίζω όμως ότι ίσως αυτός να είναι ο κρίκος που χάθηκε. Και δεν είναι πια τόσο διασκεδαστικό να μαθαίνει κανείς Φυσική και Γλώσσα. Χάθηκε η μαγεία και η ιστορία που την περιείχε. Και αν είναι να ευχηθώ κάτι σήμερα σε όλους τους δασκάλους που ξεκινούν μια νέα – δύσκολη κοινωνικά και οικονομικά – σχολική χρονιά, θα είναι αυτό:

Να βρουν την δύναμη να εμπνεύσουν τους μαθητές τους! Να τους δώσουν κάτι να δουν σε σχέση με την επιστήμη τους. Και να τους το πουν με μια ωραία ιστορία, που οι ίδιοι πιστεύουν!

Να τους πουν για την θαυμαστή ιστορία του Ερατοσθένη, που 23 αιώνες πριν, χρησιμοποιώντας έναν δρομέα σταθερού βήματος (ένα βηματιστή) και έχοντας για μόνο εξάρτημα ένα κοντάρι, κατάφερε να μετρήσει με καταπληκτική (ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα) ακρίβεια, την ακτίνα της γης. Εκείνα τα παιδιά που έχουν μέσα τους τον σπόρο της Γεωμετρίας, ίσως βρουν σε αυτήν την ιστορία την δύναμη να την ακολουθήσουν. [Παραπομπή σε βιβλίο: Τα αστέρια της Βερενίκης, Ντάνι Γκετζ].

Να τους πουν για τα δραματικά και μεγαλειώδη γεγονότα της Βυζαντινής Ιστορίας, για την δύναμη και την καλλιέργεια των αντρών αλλά και των γυναικών του βυζαντίου, για την θαυμαστή σχολή της εξωτερικής τους πολιτικής, για την τραγική πορεία προς το τέλος και τις τελευταίες μέρες πριν την άλωση που είχαν όλες και μια διαφορετική σημασία και βαρύτητα. [Παραπομπή σε βιβλιο: Ιωάννης Άγγελος, Μίκα Βάλταρι].

Να τους ταξιδέψουν στο σύμπαν, χωρίς φόβο και δέος. Γιατί η Φυσική τα εξηγεί όλα τόσο απλά και τελικά με έναν μόνο νόμο και πως αυτό πρέπει να έχουν στο μυαλό τους. Όχι τους δύσκολους μαθηματικούς τύπους και τις μονάδες μέτρησης.  Ότι τίποτα δεν είναι σίγουρο αν δεν αποδειχθεί με ένα πείραμα, που κάποιος (μήπως κάποιος από τους μαθητές;) πρέπει να το σκεφτεί και να το σχεδιάσει – αλλιώς ούτε καν το βραβείο Νόμπελ δεν μπορεί να αποδοθεί σε κάποιον Φυσικό…  Είναι βέβαιο πως στα παιδιά που κρύβουν ένα ταλέντο στη Φυσική, αυτή η ιστορία θα γεννήσει κάτι, μια θέληση και μια έμπνευση. [Παραπομπή σε βιβλίο: Το σύμπαν στα χέρια σας, Christophe Galfard].

Νομίζω  τελικά ότι αυτό θα ήθελα να ευχηθώ σήμερα σε όλους τους δασκάλους στα σχολεία. Να βρουν την δύναμη, την θέληση, τον χρόνο και το θάρρος να πουν μια ιστορία μέσα στην τάξη, για την επιστήμη τους, που δεν θα είναι διδακτική στο αντικείμενο, αλλά θα εμπνέει!

Και στους μαθητές θα ευχηθώ, να έχουν την καρδιά τους ανοιχτή για να την ακούσουν!

Κι ας «φάνε» ίσως έτσι 45 λεπτά από το ωρολόγιο πρόγραμμα της τάξης…

Καλή σχολική χρονιά!

Irvin Yalom – Αυτό ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά!

Μέσα στην βαλίτσα έβαλα βιβλία για τις καλοκαιρινές διακοπές, μυθιστορήματα κυρίως και λίγη ποίηση να με συντροφεύουν δίπλα στο κύμα, όλους τους αγαπημένους και τις αγαπημένες μου συγγραφείς. Ανάμεσα σε αυτά θέλησα να προσθέσω και μια (αυτό) βιογραφία. Το έχω ανάγκη και από πρακτική πλευρά. Αυτό τον καιρό έχω ξεκινήσει να γράφω την βιογραφία ενός ξεχωριστού ανθρώπου και ήθελα έναν οδηγό. Ένα παράδειγμα.

Τον Irvin Yalom τον εκτιμώ ιδιαίτερα. Δεν έχω διαβάσει όλα του τα βιβλία. Δεν είμαι ψυχολόγος ή θεραπεύτρια, ούτε ειδική στην Ψυχιατρική ή την Ψυχολογία, για να μπορώ να κρίνω τις απόψεις του και την θεραπευτική σχολή, που έχει δημιουργήσει. Με άγγιξαν όμως πολύ δύο βιβλία του, που διάβασα στον παρελθόν. Το πρώτο ήταν μια μυθοπλασία για τον Νίτσε που την απόλαυσα και όταν έγινε μια εξαιρετική και πρωτοποριακή θεατρική παράσταση. Εκείνο όμως το βιβλίο του που είχε πάνω μου επιρροή ήταν «Μια θεραπεία ειπωμένη δυο φορές». Αυτό το βιβλίο μου έδωσε την έμπνευση για να ονειρευτώ ένα δικό μου «δύσκολο» βιβλίο, που ίσως μια μέρα να καταφέρω να τελειώσω.

Τα τελευταία χρόνια είχα την τύχη να γνωρίσω την μεταφράστριά του στα ελληνικά, την Ευαγγελία Ανδριτσάνου και να με τιμήσει με την φιλία της. Έτσι ήρθα πιο κοντά στα βιβλία του και στον τρόπο που σκέφτεται και δουλεύει. Είχα ζήσει κάπως από κοντά όλον τον κόπο της Ευαγγελίας καθώς μετέφραζε το βιβλίο, όλη την αγωνία του Γιάλομ να προλάβει να το γράψει στην προχωρημένη ηλικία που βρίσκεται. Είχα μεγάλη προσμονή. Ήμουν στην παρουσίαση του βιβλίου του στον Ιανό,  όπου την παρακολούθησα σχεδόν όλη όρθια, τόσο πολύ κόσμο είχε.

Άρχισα όμως την ανάγνωση του βιβλίου διστακτικά. Το τελευταίο βιβλίο του Γιάλομ σύμφωνα με πολλούς. Μα έχει γράψει τόσα και έχει πει τόσα, που στ’αλήθεια τι άλλο υπάρχει να πει;

Από τα πρώτα κεφάλαια το βιβλίο ήταν μια αποκάλυψη. Διαβάζοντας ένα – ένα τα κεφαλαία από την παιδική ηλικία του συγγραφέα, έζησα μαζί και τα δικά μου. Ήταν σαν να έκανα μια σειρά από συνεδρίες με έναν πολύ καλό ψυχαναλυτική που εμπιστεύομαι. Όλα πέρασαν από μπροστά μου: το τραύμα με τη μητέρα μου, η σχέση αγάπης με τον πατέρα μου, η φτώχεια μου στα παιδικά μου χρόνια, το άγχος και η ανάγκη μου για πρωτιά, η αγάπη για την επιστήμη, ο αγώνας για την καριέρα, η λαχτάρα για την Τέχνη και την Λογοτεχνία, που τελικά δίνει νόημα στη ζωή.

Ο Γιάλομ στέκεται πολύ γενναιόδωρα απέναντί μας και μας κάνει δώρο μια ολόκληρη θεραπεία μέσα σε ένα βιβλίο. Το έχει γράψει το βιβλίο αυτό, με έναν τρόπο που έιναι ένα δώρα για τον καθένα έναν και κάθε μία από εμάς. Γυμνώνει την ψυχή του, μας λέει μεγάλες και μικρές αλήθειες του, μας λέει τους φόβους τους. Μας περιγράφει πότε έχει κλάψει. Πότε είχε μαι αδύναμη στιγμή. Πόσο γενναίο είναι να το κάνει αυτό ένας μεγάλος και καταξιωμένος Ψυχίατρος και Ψυχολόγος.

Μέσα στο βιβλίο του δεν θα βρει κανείς πουθενά συμβουλές με τα 10 -20 -100 πράγματα που πρέπει να κάνει, για να είναι ευτυχισμένος.

Κι όμως με τις διηγήσεις του, με τις εξομολογήσεις του μας διδάσκει τελικά τι είναι σημαντικό σε μια ζωή, που αν τη ζήσουμε, δεν θα μετανιώσουμε που την ζήσαμε.

Προσωπικά, όταν έκλεισα το βιβλίο, ένιωσα ευγνωμοσύνη.

 

Υ.Γ. Επειδή κάπου στο βιβλίο του γράφει πως οι άνθρωποι που πλησίασαν με περισσότερη γαλήνη το τέλος της ζωής τους ήταν εκείνοι που δεν μετάνιωσαν για κάτι που δεν έκαναν, πήρα το θάρρος και έγραψα δυο λόγια στον Ϊρβιν Γιάλομ. Μου απάντησε ο ίδιος (το γράφει πως απαντάει πάντα ο ίδιος στην αλληλογραφία με τους αναγνώστες του) και μου έδωσε με δυο του λέξεις το κουράγιο για ένα δύσκολο και σημαντικό για μένα βιβλίο. Αν το κάνω θα είναι πραγματικά χάρη στην προτροπή του.